Fundusz Drogowy

Podstawą prawną funkcjonowania Krajowego Funduszu Drogowego jest ustawa z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym. 

Zadania Funduszu

Krajowy Fundusz Drogowy utworzono w celu usprawnienia procesu inwestycyjnego budowy dróg krajowych oraz podniesienia efektywności wykorzystania środków publicznych poprzez wsparcie realizacji rządowego programu budowy dróg krajowych.

Głównym zadaniem Funduszu jest gromadzenie środków finansowych i finansowanie budowy i przebudowy sieci dróg krajowych zarządzanych przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad. Środki Funduszu przeznacza się również na:

  • finansowanie budowy lub przebudowy drogowych obiektów inżynierskich i przepraw promowych oraz na zakup urządzeń do ważenia pojazdów,

  • finansowanie potrzeb związanych z gromadzeniem danych o drogach publicznych i sporządzaniem informacji o sieci dróg publicznych, poprawą bezpieczeństwa ruchu drogowego,

  • finansowanie budowy i eksploatacji Krajowego Systemu Poboru Opłat (KSPO),

  • płatności na rzecz spółek z tytułu realizacji przez nie obowiązków wynikających z umowy o eksploatację autostrady płatnej, w tym wynagrodzenie za dostępność autostrady,

  • finansowanie kosztów usług doradczych związanych z budową i przebudową dróg krajowych oraz budową i eksploatacją KSPO,

  • finansowanie kosztów usług doradczych niezbędnych do prawidłowego wykonywania przez ministra właściwego ds. transportu ustawowych zadań z zakresu funkcjonowania oraz rozwoju infrastruktury dróg publicznych,

  • finansowanie kosztów utworzenia drogowej spółki specjalnego przeznaczenia i finansowanie przedsięwzięć drogowych powierzonych do realizacji drogowej spółce specjalnego przeznaczenia,

  • obsługę długu zaciągniętego przez BGK na rzecz Funduszu (spłatę kredytów wraz z odsetkami i innymi kosztami ich obsługi oraz pokrywanie kosztów emisji, odsetek i  wykupu obligacji wyemitowanych przez BGK na rzecz Funduszu),

  • spłatę przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad niezaspokojonych przez wykonawcę należności głównych przedsiębiorców, którzy zawarli z wykonawcą umowę w związku z realizacją zamówienia publicznego na roboty budowlane udzielonego przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad za zrealizowane i odebrane prace, które zostały wykonane na podstawie umowy z wykonawcą.

 

Źródła finansowania Funduszu

Podstawowym źródłem zasilania Funduszu jest 80% udział we wpływach z opłaty paliwowej uiszczanej od paliw silnikowych i gazu wprowadzanych na rynek krajowy (pomniejszonych w latach 2020-2021 łącznie o kwotę 1 385 mln zł, która będzie przekazana na rzecz Funduszu Kolejowego i Funduszu rozwoju przewozów autobusowych o charakterze użyteczności publicznej) oraz wpływy z poboru opłat za przejazd po drogach krajowych i opłat za przejazd płatnymi odcinkami autostrad.

Istotne źródła zasilania KFD stanowią również:

  • środki z kredytów zaciągniętych przez Bank Gospodarstwa Krajowego na rzecz KFD oraz wpływy z emisji obligacji przeprowadzonych przez BGK na rzecz KFD,
  • refundacje z budżetu środków europejskich (w ramach programów współfinansowanych z funduszy Unii Europejskiej przeznaczonych na infrastrukturę drogową),
  • wpływy z opłat i kar określonych w ustawie o drogach publicznych i w ustawie Prawo o ruchu drogowym oraz opłat określonych w ustawie o transporcie drogowym,
  • wpływy z grzywien nałożonych przez Inspekcję Transportu Drogowego za naruszenia przepisów ruchu drogowego ujawnione za pomocą urządzeń rejestrujących,
  • płatności dokonywane przez spółki, zgodnie z warunkami umowy o budowę i eksploatację albo wyłącznie eksploatację autostrady płatnej, w tym opłaty za przejazd autostradą pobierane przez spółkę, jeżeli umowa tak stanowi,
  • wpływy przekazywane przez GDDKiA z tytułu: odpłatnego udostępniania nieruchomości nabytych na cele budowy dróg (Miejsca Obsługi Podróżnych), zatrzymania wadium wraz z odsetkami, zatrzymania wraz z odsetkami zabezpieczenia należytego wykonania umowy, kar umownych.
Wydatkowanie środków

Podstawę gospodarowania środkami KFD stanowią roczne plany finansowe Funduszu przygotowywane przez BGK i podlegające uzgodnieniu przez ministra właściwego ds. transportu i ministra właściwego ds. finansów publicznych w zakresie finansowym oraz zaopiniowaniu przez ministra właściwego ds. rozwoju regionalnego w zakresie środków przeznaczonych na realizację inwestycji finansowych z programów współfinansowanych z funduszy Unii Europejskiej.

Wypłaty ze środków Funduszu dokonywane są na podstawie wniosków złożonych przez Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) oraz Głównego Inspektora Transportu Drogowego (GITD). Wnioski składane są w formie elektronicznej za pośrednictwem portalu komunikacyjnego BGK-ZLECENIA.

W przypadku wypłat na rzecz drogowych spółek specjalnego przeznaczenia oraz kosztów usług doradczych świadczonych na rzecz ministra właściwego do spraw transportu, niezbędnych do prawidłowego wykonywania przez niego ustawowych zadań z zakresu funkcjonowania oraz rozwoju infrastruktury dróg publicznych, wypłaty ze środków KFD mogą być dokonywane na wniosek tego ministra.

Rola Banku Gospodarstwa Krajowego

BGK pełni rolę podmiotu prowadzącego Fundusz, co oznacza:

  • występowanie w imieniu Funduszu, który nie posiada osobowości prawnej, w stosunkach zewnętrznych (w tym: w procesie pozyskiwania na rzecz KFD finansowania z krajowych i zagranicznych rynków finansowych oraz w procesie pozyskiwania gwarancji Skarbu Państwa dla zobowiązań zaciąganych na rzecz KFD),
  • administrowanie rachunkami bankowymi KFD,
  • obsługę wpływów Funduszu oraz wypłat realizowanych ze środków KFD (w tym weryfikacja formalno – merytoryczna wniosków o wypłatę ze środków KFD),
  • obsługę zadłużenia zaciągniętego na rzecz KFD (w tym czynności związane z uruchamianiem środków i spłatą zadłużenia),
  • przygotowywanie i aktualizowanie rocznego planu finansowego KFD,
  • przygotowywanie okresowej sprawozdawczości z realizacji planu finansowego KFD,
  • przygotowywanie okresowej sprawozdawczości zgodnie z zawartymi umowami kredytowymi, emisyjnymi i gwarancyjnymi oraz na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów prawa,
  • gospodarowanie środkami KFD, w tym utrzymywanie płynności finansowej KFD oraz lokowanie okresowo wolnych środków KFD,
  • udzielanie przejściowego finansowania ze środków własnych w przypadku niedoboru środków na rachunku KFD.