Budownictwo mieszkaniowe

Budownictwo mieszkaniowe było drugim po kredytowaniu przedsiębiorstw oraz instytucji państwowych przedmiotem aktywności przedwojennego BGK. Kredytowanie budownictwa, poza zaspokojeniem potrzeb mieszkaniowych, traktowane było jako jedno z narzędzi pobudzania koniunktury. Finansowanie budownictwa prowadzone było poprzez obsługę funduszy państwowych oraz przy udziale środków własnych BGK.

BGK zaangażowany był w eksperymentalny rządowy program budowy tanich, drewnianych domów dla najuboższych warstw społeczeństwa. BGK był jednym z udziałowców Towarzystwa Osiedli Robotniczych. Powołana w 1934 r. przez państwo spółka, miała na celu budowę i eksploatację mieszkań, przeznaczonych dla pracowników o średnim i niższym uposażeniu, ze szczególnym uwzględnieniem robotników. Do wybuchu wojny, pod marką TOR, wybudowano w całym kraju ok. 9 tys. mieszkań.

Z inicjatywy BGK, w 1935 r. na warszawskim Kole, odbyła się wystawa budowlano-mieszkaniowa. Zostały tam zaprezentowane gotowe w pełni wyposażone domy, zbudowane według projektów najlepszych polskich architektów, którzy wcześniej brali udział w konkursach organizowanych przez BGK. Po zakończeniu wystawy na Kole do wystawowych domów wprowadzili się pierwsi lokatorzy.

Jedną z formą kredytowania przez BGK budownictwa mieszkaniowego była emisja obligacji budowlanych. Pierwsza emisja miała miejsce w 1928 r. i opiewała na 191 tys. zł. W latach 1932-1935 roczna wartość emisji wynosiła ponad 31 mln zł, a w latach 1936-1938 odpowiednio ponad 66, 72 i 74 mln zł. Tak wysoki wskaźnik związany był z inwestycjami mieszkaniowymi na terenach Centralnego Okręgu Przemysłowego, gdzie z kredytów budowlanych udzielonych przez BGK powstało 8 546 izb mieszkalnych.

BGK obsługiwał również Fundusz Kwaterunku Wojskowego utworzony w 1927 r. przy Ministerstwie Spraw Wojskowych. Fundusz powołano w celu finansowania budowy domów mieszkalnych dla oficerów i żonatych podoficerów zawodowych. Inwestycje budowlane ze środków funduszu realizowano w ponad 50 miastach, z których najsłynniejsze powstały w Warszawie. Jedną z takich inwestycji była kontynuacja rozpoczętej w 1922 r. budowy osiedla mieszkaniowego Żoliborz Oficerski. Przy ul. Czarnieckiego 55 miał zamieszkać Józef Piłsudski, ale daleki numer na liście oczekujących na przydział mieszkania (256) spowodował, że marszałek Piłsudski przeprowadził się do Sulejówka.

Swój udział w budownictwie mieszkaniowym, głownie na terenie Warszawy, miał również Fundusz Emerytalny Pracowników BGK. Ze środków funduszu w okresie międzywojennym wybudowano 10 budynków mieszkalnych przeznaczonych na mieszkania służbowe pracowników BGK oraz wynajem. Siedem z tych budynków powstało w Warszawie pod adresami Fabryczna 21, 23, 25, 27, Frascatti 3, Konopczyńskiego 5/7 oraz Rozbrat 10/14 i 16/18 (połączone w jeden dwa budynki). Autorami projektu, do dziś stojącej i zamieszkałej kamienicy na rogu ulic Frascati 3 i Konopnickiej 1 w Warszawie, byli Bohdan Lachert i Józef Szanajca, współprojektanci nowoczesnej siedziby oddziału BGK w Lublinie.

Bank administrował też funduszami celowymi rządu, między innymi Funduszem Pomocy Instytucjom Kredytowym, Państwowym Funduszem Budowlanym, Państwowym Funduszem Kredytowym i Funduszem Pracy. Na przełomie lat dwudziestych i trzydziestych Bank Gospodarstwa Krajowego stał się jednym z największych banków II Rzeczypospolitej, pełniąc rolę podstawowego uczestnika restrukturyzacji gospodarki. W BGK zatrudnionych było wraz z personelem technicznym od 1000 w 1924 r. do ponad 1500 w 1939 r. pracowników, z czego ok. połowa w centrali i mieszczącym się w jej siedzibie oddziale głównym.